ധനു: അഥവാ ധനുസ്സ് എന്നാല്‍ വില്ല്. ശരീരം വില്ലിന്റെ ആകൃതിയില്‍ വരുന്നു. വില്ലില്‍ അമ്പു തൊടുത്ത് വലിച്ചു വിടുമ്പോള്‍ വില്ലിന്റെ ആകൃതി മാറും. അതാണിവിടെ കാണുന്നത്. തോക്ക്...

വേദത്തിന്റെ നാല് ഉപാംഗങ്ങളാണ് മീമാംസ, ന്യായം, പുരാണം, ധര്‍മശാസ്ത്രം എന്നിവ. മാന് എന്ന ധാതുവും സന്‍ എന്ന പ്രത്യയവും ചേര്‍ന്നാണ് മീമാംസ എന്ന പദമുണ്ടാകുന്നത്. ആഴത്തിലുള്ള പഠനം,...

സർവാംഗാസനത്തിൽ കാലുകൾ പത്മാസനവസ്ഥയിലാക്കിയാൽ ഈ ആസനമായി. അതായത് പത്മാസനം തലകീഴാക്കുക. സർവാംഗാസനത്തിൽ വഴക്കമുള്ളവർക്ക് ഈ ആസനം എളുപ്പമായിരിക്കും. ചെയ്യുന്ന വിധം മലർന്നു കിടക്കുക. കാലുകൾ ഉയർത്തുക. കൈകൾ...

വേദ പുരുഷന്റെ കണ്ണുകളാണ് ജ്യോതിഷം. സ്‌കന്ധത്രയാത്മകമാണ് ജ്യോതിഷം. ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ പ്രധാന ശാഖകളെയാണ് സ്‌കന്ധമെന്നു വിളിക്കുക. ജ്യോതിഷത്തിന് മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുണ്ടെന്നര്‍ത്ഥം. സിദ്ധാന്ത സ്‌കന്ധം, ഹോരാ സ്‌കന്ധം, സംഹിതാ...

കര്‍ണ്ണം എന്നാല്‍ ചെവി. അതിന് പീഡ അഥവാ സമ്മര്‍ദ്ദം കൊടുക്കുന്നത് കര്‍ണ്ണ പീഡാസനം. പഞ്ചഭൂതങ്ങളില്‍ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായത് ആകാശം. ആ ആകാശത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മ രൂപം, ഗുണം, തന്മാത്ര...

വേദാംഗങ്ങളില്‍ പാദത്തിന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഛന്ദസ്സിനുള്ളത്. വേദത്തെത്തന്നെ ഭഗവാന്‍ കൃഷ്ണന്‍, ഛന്ദസ്സെന്നു വിളിക്കുന്നു. സൃഷ്ടിവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലകളാണ് വേദങ്ങള്‍ ( ഛന്ദാംസി യസ്യ പര്‍ണ്ണാനി) എന്നാണ് ഭഗവദ്ഗീതയിലെ പരാമര്‍ശം. ഛന്ദസ്സ്...

വേദ പുരുഷന്റെ ശ്രോത്രങ്ങളാണ് നിരുക്തം. വേദത്തിന്റെ നിഘണ്ടുവാണ് നിരുക്തം. ഓരോ വാക്കും വിശകലനം ചെയ്ത് അതിന്റെ മൂലപദം അഥവാ ധാതുവറിഞ്ഞ് അര്‍ത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്ന രീതിയാണ് ഇതില്‍ പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്....

പൂര്‍വം എന്നാല്‍ ശരീരത്തിന്റെ മുന്‍ഭാഗവും പശ്ചിമം പിന്‍ഭാഗവുമാണ്. പിന്‍ഭാഗം വലിയുന്നത് പശ്ചിമ ഉത്താനാസനം. മുന്‍ഭാഗത്ത് വലിവു വരുന്നത് പൂര്‍വ ഉത്താനാസനം. സാധാരണയായി നാം മുന്നോട്ട് ധാരാളമായി കുനിയും....

വേദാംഗങ്ങളില്‍ ശിക്ഷ, കല്പം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് നാം ചര്‍ച്ച ചെയ്തു. ഇനി വ്യാകരണമാണ്. മന്ത്രങ്ങളുടെ അര്‍ത്ഥം മനസ്സിലാക്കാന്‍ വ്യാകരണം ആവശ്യമാണ്. വിവേചനം, വിശദീകരണം, വിശകലനം എന്നൊക്കെയാണ് വാക്കിന്റെ അര്‍ത്ഥം....

ഉത്താനപാദാസനത്തില്‍ കാല്‍കളും കൈകളും ഉയര്‍ത്തുന്നു. പേരില്‍ പാദത്തെ മാത്രമേ സൂചിപ്പിട്ടുള്ളൂ എങ്കിലും കൈകളും ഉയര്‍ത്തുന്നുണ്ട്. കണ്ടാല്‍ സരളമെങ്കിലും ചെയ്യാന്‍ അത്ര എളുപ്പമല്ല. ചെയ്യുന്ന വിധം മലര്‍ന്നു കിടക്കുക....

വേദാംഗങ്ങളില്‍ രണ്ടാമതായി വരുന്നതാണ് കല്പം. അത് വേദപുരുഷന്റെ കൈകളാണ്. മറ്റെല്ലാ വേദാംഗങ്ങളും അതായത് ശിക്ഷാ, വ്യാകരണം, നിരുക്തം, ഛന്ദസ്സ്, ജ്യോതിഷം എന്നിവ പഠിച്ചാല്‍ പിന്നെ എന്തു ചെയ്യണം?...

മേലോട്ട് (ഊര്‍ധ്വ) മുഖമാക്കിയിട്ടുള്ള പശ്ചിമ ഉത്താനാസനമാണ് ഇത്. പശ്ചിമോത്താനാസനം നിലത്ത് കാലുനീട്ടിയിരുന്ന് ദേഹം അതിലേക്ക് പതിച്ചു വെക്കുന്നതാണ്. ഇതു തന്നെ കുത്തനെ ആക്കിയാല്‍ ഈ ആസനം ആയി....

വേദ പുരുഷന് ആറംഗങ്ങള്‍, അവയവങ്ങള്‍ ഉണ്ട്. ശിക്ഷാ, കല്പം, വ്യാകരണം, നിരുക്തം, ഛന്ദസ്സ്, ജ്യോതിഷം. ശിക്ഷ വേദത്തിന്റെ മൂക്കാണ്. മണമറിയുന്നതും ശ്വാസം സ്വീകരിക്കുന്നതും മൂക്കിലൂടെയാണ്. ശിക്ഷ വേദത്തിന്റെ...

ഇംഗ്ലീഷില്‍ firefly pose എന്നാണ് പറയുക. ടിട്ടിഭം ഒരു ചെറിയ പക്ഷിയാണ്. കുളക്കോഴി, ആസനം കുലുക്കിപ്പക്ഷി എന്നൊക്കെ ടിട്ടിഭത്തിന് അര്‍ത്ഥം പറയും. പണ്ട് രണ്ടു ടിട്ടിഭങ്ങള്‍ ഒരു...

വേദങ്ങള്‍ നാലാണ്, ഋഗ്വേദം, യജുര്‍വേദം, സാമവേദം, അഥര്‍വവേദം. ഇവയെ ശ്രുതി എന്നും പറയും. കാരണം ഇവ ഋഷിമാരുടെ അന്ത:കര്‍ണങ്ങളില്‍ പതിച്ചവയാണ്, വെളിപ്പെട്ടവയാണ്. 'അനന്താ വൈ വേദാ:' എന്നാണ്....

ധ്വജം എന്നാല്‍ കൊടി, കൊടിമരം, കൊടിയടയാളം എന്നൊക്കെ അര്‍ത്ഥം. മഹാവിഷ്ണു ഗരുഡധ്വജനാണ്. കൊടിയടയാളം ഗരുഡനാണ് എന്നര്‍ത്ഥം. വാഹനവും ഗരുഡനാണ്. കാമദേവന്‍ മകരധ്വജന്‍. മകരമത്സ്യമാണ് കാമദേവന്റെ കൊടിയടയാളം. അര്‍ജുനന്‍...

മന്ത്ര യോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം അക്ഷരങ്ങളാണ്. ഭാഷ അതില്‍നിന്നാണ് ഉണ്ടാവുന്നത്. Language is for communication എന്ന പാശ്ചാത്യ സിദ്ധാന്തത്തില്‍ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല ഭാരതത്തിലെ ഭാഷാ സങ്കല്പം. അതിന് പരബ്രഹ്‌മത്തോളം,...

ക്രൗഞ്ചമെന്ന പക്ഷി പുരാണപ്രസിദ്ധമാണ്. മാ നിഷാദ പ്രതിഷ്ഠാം ത്വം അഗമ: ശാശ്വതീ: സമാ: യത് ക്രൗഞ്ചമിഥുനാദേകം അവധീ: കാമമോഹിതം. ഇണക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷികളിലൊന്നിനെ വേടന്‍ അമ്പെയ്ത് കൊന്നപ്പോള്‍ അതില്‍ കരുണ...

ഭഗവാന്‍ പരമേശ്വരന്‍ തന്റെ ഢക്കാ നാദത്തിലൂടെ 14 മാഹേശ്വരസൂത്രങ്ങള്‍ അവതരിപ്പിച്ചു. അതില്‍ നിന്ന് പാണിനി അഷ്ടാദ്ധ്യായി എന്ന സംസ്‌കൃത വ്യാകരണം രചിച്ചു. അതിന് കാത്യായനന്‍ വാര്‍ത്തികവും രചിച്ചു....

കോണാസനങ്ങള്‍ പലതുണ്ട്. ശരീരത്തിന് വശങ്ങളിലേക്ക് പ്രവര്‍ത്തനം വരുന്ന ആസനങ്ങള്‍ പൊതുവെ കുറവാണ്. സൂര്യനമസ്‌കാരത്തില്‍ വരുന്നേയില്ല. പാര്‍ശ്വചലനം വരുന്നവയാണ് ത്രികോണാസനം, പാര്‍ശ്വ ത്രികോണാസനം മുതലായവ. ആ ഗ്രൂപ്പില്‍ പെട്ടതു...

വിദ്യ എങ്ങിനെ കൊടുക്കണം എങ്ങിനെ വാങ്ങണം എന്നു കാണിച്ചു തരുന്നു, ഈ കഥ. ശ്രദ്ധ, അന്നദാനം,വിനയം മുതലായവ ധാര്‍മ്മികമായി എങ്ങിനെ സഹായിക്കും എന്നും. ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്തില്‍ വരുന്നതാണ് ഈ...

ഉഷ്ട്രം എന്നാല്‍ ഒട്ടകം. Camel pose എന്നാണ് ഇംഗ്ലീഷില്‍ പറയുന്നത്. കഠിനമായ മരുഭൂമിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാന്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന വാഹനമൃഗമാണ് ഒട്ടകം. അനേകം ദിവസം വെള്ളമില്ലാതെ ജീവിക്കാനുള്ള ഒരു ഘടന...

കുരുദേശത്ത് ഒരു ഗ്രാമത്തില്‍ ചക്രായണനെന്ന ആചാര്യനുണ്ടായിരുന്നു. അനേകം ശിഷ്യന്മാരുള്ള ഒരു ഗുരുകുലത്തിന്റെ പ്രധാനാചാര്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. മകനായ ഉഷസ്തിയും അതേപോലെ പ്രസിദ്ധനും പണ്ഡിതനുമായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് കുരു ദേശത്ത് അതിവര്‍ഷവും...

ഇംഗ്ലീഷില്‍ dancer pose, അഥവാ Lord of the dance pose എന്നൊക്കെ ഇതിന് പേരുണ്ട്. നടരാജനായ ശിവനെ ഓര്‍മിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ ആസനം. ലോകസംഹാരത്തിനിടയിലും താണ്ഡവമാടുന്ന ശിവന്‍....

യോഗ യാജ്ഞവല്ക്യം എന്ന യോഗ ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധമാണ്. സംയോഗോ യോഗ ഇത്യുക്തോ ജീവാത്മ പരമാത്മനോ: (ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും തമ്മിലുള്ള സംയോഗമാണ് യോഗം) എന്ന് യാജ്ഞവല്ക്യന്‍ ഇതില്‍ യോഗത്തെ...

ഒരു വ്യക്തി അതിന്റെ പ്രകടീകരണത്തിനു അറിഞ്ഞോ അറിയാതേയോ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന തപസ്സാണ് അമ്മയുടെ ഗര്‍ഭത്തിലുള്ള വാസം. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീര്‍ണമായ ഹൃദയം, ശ്വാസകോശം, തലച്ചോറ് മുതലായ അവയവങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കുന്ന...

ഭാഗവതത്തിലെ അതിമനോഹരമായ ഒരു കഥാഭാഗമാണ് രാസക്രീഡ. സംസ്‌കൃത വ്യാകരണമായ പാണിനീയ സൂത്രങ്ങളെ സാധാരണക്കാര്‍ക്ക് പ്രാപ്യമായ വിധത്തില്‍ ആക്കിയത് ഭട്ടോജ ദീക്ഷിതരാണ്; സിദ്ധാന്ത കൗമുദി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥമാണ്. അദ്ദേഹം...

കുക്കുടമെന്നാല്‍ പൂവന്‍കോഴി. 'താക്കോല്‍ കൊടുക്കാതരുണോദയത്തില്‍ താനേ മുഴങ്ങും വലിയോരലാറം' ആണ് കോഴി. ലോകത്തെങ്ങുമുള്ള സാഹിത്യങ്ങളില്‍ ഈ അലാറത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ ഉദിച്ചുയരുന്ന സൂര്യന്റെ പരാമര്‍ശം കാണാം. മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ...

ബ്രാഹ്‌മണര്‍ നിത്യകര്‍മ്മത്തിന്റെ ഭാഗമായി കുളി കഴിഞ്ഞ ഉടനെ അതേ ജലാശയത്തില്‍ വെച്ച് തര്‍പ്പണം ചെയ്യണമെന്നു വിധിയുണ്ട്. ഇരുകൈപ്പത്തികളും ചേര്‍ത്ത്, പൂണൂല്‍ പെരുവിരലില്‍ കോര്‍ത്ത് കൈക്കുടന്നയില്‍ ജലം കോരിയെടുത്ത്...

കൗമുദീജീവനന്‍, ചന്ദ്രികാപായി, ചക്രവാകം എന്നൊക്കെ പര്യായമുള്ള ഒരു പക്ഷിയുടെ പേരാണ് ചകോരം. കൗമുദി അഥവാ ചന്ദ്രിക അഥവാ നിലാവാണ് ഇതിന്റെ ഭക്ഷണം. 'ചന്ദ്രികാ കിരണേന തൃപ്യതി' എന്നാണ്...