വാത്മീകി രാമായണത്തില് 24000 ശ്ലോകങ്ങളാണ്. എന്നാല് വാത്മീകിയുടെ തന്നെ യോഗവാസിഷ്ഠ മഹാരാമായണത്തില് 32000 ഗ്രന്ഥ (ശ്ലോക)മുണ്ട്. ഇതിനെ ജ്ഞാനവാസിഷ്ഠമെന്നും വാസിഷ്ഠരാമായണമെന്നും ആര്ഷ രാമായണമെന്നുമൊക്കെ വിളിക്കുന്നുണ്ട്. കഥകളിലൂടെ തത്വം...
ഒറ്റക്കാലില് നില്ക്കുന്നത് ഏകാഗ്രത കൂട്ടാന് സഹായിക്കും. കാരണം രണ്ടു കാലില് നിന്നു ശീലിച്ച നമുക്ക് ഒറ്റക്കാലില് വരുമ്പോള്, പ്രത്യേകിച്ചും ബാക്കി ഭാഗം പരന്നിരിക്കുമ്പോള് സന്തുലനം നിലനിറുത്താന് നല്ലവണ്ണം...
പതഞ്ജലി മൂന്നംഗങ്ങളെ ചേര്ത്ത് ക്രിയാ യോഗമെന്ന് വിധിച്ചിരിക്കുന്നു - തപസ്സ്, സ്വാധ്യായം, ഈശ്വരപ്രണിധാനം എന്നിവ. ഇത് യോഗ ദര്ശനത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ പാദത്തിലാണ് വരുന്നത്. ആദ്യത്തെ അധ്യായത്തില് അഭ്യാസ...
ശലഭം എന്നാല് പൂമ്പാറ്റ എന്നാണ് സാധാരണ അര്ഥം. എന്നാല് ഇവിടെ പച്ചത്തുള്ളനേ (locust, grasshopper) പോലുള്ള പാറ്റയെയാണ് വിവക്ഷ. ലോകത്തില് പാഴായി ഒന്നുമില്ല. എത്ര നിസ്സാരനായ ജീവിയായാലും...
ഒന്പത് തരം ചിത്ത വിക്ഷേപങ്ങള് അഥവാ തടസ്സങ്ങള് (അന്തരായങ്ങള്) പറയുന്നതോടൊപ്പം അവയ്ക്ക് 5 കൂടപ്പിറപ്പുകളെയും (സഹഭുവങ്ങള്) പറയുന്നുണ്ട്. 'ദു:ഖ - ദൗര്മനസ്യ - അംഗമേജയത്വ - ശ്വാസ...
കാളിദാസന് തന്റെ കുമാര സംഭവം കാവ്യത്തില് വീരഭദ്രന്റെ ജനന കഥ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരിക്കല് ദക്ഷപ്രജാപതി മഹത്തായ ഒരു യാഗം നടത്തി. അതില് തന്റെ മകളും ശിവപത്നിയുമായ സതിയെ...
ഒന്പതു തരം തടസ്സങ്ങളെ പറ്റി പതഞ്ജലി പറയുന്നു. അവ ചിത്ത വിക്ഷേപങ്ങളാണെന്നും അദ്ദേഹം ഓര്മപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ചിത്തത്തിന് അഞ്ച് അവസ്ഥകളുണ്ട് - മൂഢം (മനസ്സ് മോഹത്തില് മുങ്ങിയ അവസ്ഥ),...
ഭാരതീയ പൗരാണിക ഗ്രന്ഥങ്ങളില് മേരു എന്നത് ധാരാളമായി വരുന്ന പദമാണ്. ഭൂമിയെ സമതുലിതമാക്കി നിറുത്തുന്ന ഭീമാകാരമായ മലയാണ് മേരു പര്വതം. ജപമാലയുടെ നടു നായക മണിക്കും മേരു...
യോഗവാസിഷ്ഠത്തില് ഉല്പത്തി പ്രകരണത്തില് 118-ാ മത്തെ സര്ഗത്തില് ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഏഴു ഭൂമികകളെ (ഘട്ടങ്ങളെ) പറയുന്നുണ്ട്. യോഗ ഉപനിഷത്തുകളില് ഒന്നായ വരാഹ ഉപനിഷത്തില് നാലാം അധ്യായത്തിലും ഇതേ ചര്ച്ച...
ശരീരത്തിലെ സര്വ അംഗങ്ങള്ക്കും പ്രയോജനം ചെയ്യുന്ന ആസനമാണിത്. ഇതു ചെയ്താല് ശീര്ഷാസനം ചെയ്ത ഗുണവും ലഭിക്കും. ഹലാസനത്തിനു മുമ്പ് ചെയ്യുന്ന ആസനമാണിത്. ചെയ്യുന്ന വിധം മലര്ന്നു കിടക്കുക....
സംയമമെന്നാല് ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം ചെയ്യുക, അടക്കവും ഒതുക്കവും കാണിക്കുക എന്നൊക്കെയാണ് സാമാന്യമായ അര്ത്ഥം. എന്നാല് പതഞ്ജലി ഈ വാക്കിനെ പാരിഭാഷികമായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. അതായത് ഇതിന് ഒരു പ്രത്യേക അര്ത്ഥം...
ഹലമെന്നാല് കലപ്പ, കൃഷിയായുധം. മുന് പ്രധാനമന്ത്രി ലാല് ബഹാദൂര് ശാസ്ത്രി ഉയര്ത്തിയ ഒരു മുദ്രാവാക്യമുണ്ട് - ജയ് ജവാന്; ജയ് കിസാന്! കൃഷിക്ക് മണ്ണിളക്കാന് പണ്ട് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്...
പതഞ്ജലി, യോഗ ദര്ശനത്തില് സമാധി പാദത്തില് ആറാമത്തെ സൂത്രത്തില് 5 വൃത്തികളെ പറയുന്നു - പ്രമാണ - വിപര്യയ- വികല്പ - നിദ്രാ- സ്മൃതികള്. തുടര്ന്ന് അവയെ...
ചക്രവത് പരിവര്ത്തന്തേ ദു:ഖാനി ച സുഖാനിച സുഖദുഃഖങ്ങള് ചക്രം പോലെ കറങ്ങിത്തിരിഞ്ഞു വരുന്നു എന്നു ശാസ്ത്രം. ഭാരതീയര് കാലത്തെയും ചക്രമായാണ് കാണുന്നത്. ചക്രാബ്ജപൂജ കാലചക്രപൂജ തന്നെ. തന്ത്ര...
പ്രസാദം നിലനില്ക്കാന് എപ്പോഴും പുഞ്ചിരി മായാതിരിക്കുന്ന മുഖം നമുക്കെല്ലാവര്ക്കും ഇഷ്ടമാണ്. മറിച്ചായാല് വെറുപ്പും. ശരിയായ യോഗി എപ്പോഴും പ്രസന്നനായിരിക്കും. വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിന്റെ ധ്യാനത്തില് 'പ്രസന്നവദനം ധ്യായേത്' എന്നു...
കാല് മുട്ടില് (ജാനു ) ശിരസ്സു ചേര്ക്കുന്നതാണ് ജാനു ശിരാസനം. അത് കമിഴ്ന്നാണ് ചെയ്യുക. എന്നാല് അത് തിരിഞ്ഞ അവസ്ഥയിലായാല് പരിവൃത്തമാവും. ചെയ്യുന്ന വിധം കാലുകള് ഒരു...
പതഞ്ജലിയുടെ സിദ്ധാന്ത പ്രകാരം അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങളാണ് മനസ്സിനെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നത്. 'അവിദ്യാ, അസ്മിതാ, രാഗ, ദ്വേഷ, അഭിനിവേശാ: ക്ലേശാ:' (യോ. സൂ. 2-3) ക്ലേശം എന്നാല് വിപര്യയങ്ങള് ആണെന്നാണ്...
ഏറ്റവും പ്രാചീനവും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ ആസനമാണ് പത്മാസനം. ധ്യാനത്തിനു പറ്റിയ ആസനമാണ് പത്മാസനം. മിക്ക ദേവന്മാരുടെയും ദേവതകളുടെയും രൂപം പത്മാസനത്തിലിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയില് കാണാം. ഭാരതീയ ജീവിതവുമായി ഏറ്റവും...
യോഗസൂത്രങ്ങളില് ഒന്നാമത്തേതിന് (അഥ യോഗാനുശാസനം) വ്യാസമുനി നല്കിയ ഭാഷ്യത്തില് യോഗം സമാധിയാണെന്നും ആ സമാധി എല്ലാ ഭൂമി (അവസ്ഥ) യിലും ഉള്ള ചിത്തത്തിന്റെ ധര്മ്മമാണെന്നും പറയുന്നു. ചിത്തത്തിന്...
പുരാണപ്രസിദ്ധനാണ് ഗരുഡന്;മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വാഹനമാണ്. ഒരു പക്ഷിക്ക് തന്റെ പറക്കാനുള്ള സാമര്ത്ഥ്യവും ബലവും കരുത്തും കൊണ്ട് ലോക രക്ഷകനായ ദേവന്റെ സന്തത സഹചാരിയാകാന് കഴിയുന്നത് എല്ലാവര്ക്കും മാതൃകയാണ്. ഇരുട്ടില്...
ശിവന് പാര്വതിക്കുപദേശിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള ഒരു യോഗ ഗ്രന്ഥമാണ് ശിവസംഹിത. ഗ്രന്ഥകര്ത്താവിനെയറിയില്ല. അഞ്ചദ്ധ്യായങ്ങളിലായി 600 ഓളം ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട് ഈ ഗ്രന്ഥത്തില്. ഹഠയോഗ ഗ്രന്ഥമെന്നാണ് ഇതിനെ പലരും വ്യവഹരിക്കുന്നത്. ഇതില്...
കേരളീയനായ ഒരു കവി സംസ്കൃതത്തില് മഹാകാവ്യം രചിക്കുന്നത് വിരളമാണ്. കെ.എന്.എഴുത്തച്ഛന്, പി. കെ.നാരായണപിള്ള, ബാലരാമപ്പണിക്കര് മുതലായവര് കഴിഞ്ഞ് ദശകങ്ങളുടെ കാത്തിരിപ്പിനൊടുവിലാണ് മൃതഭാഷയെന്നു വരെ ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട സംസ്കൃതത്തില് മലയാളിയായ...
നാവം എന്നാല് തോണി. അപി ചേദസി പാപേഭ്യ: സര്വേഭ്യ: പാപകൃത്തമ: സര്വം ജ്ഞാനപ്ലവേനൈവ വൃജിനം സന്തരിഷ്യസി (ഭ.ഗീ. 4.36 ) അര്ജ്ജുനാ! നീ സര്വ പാപികളിലും വെച്ച്...
സാംഖ്യദര്ശനമാണ് യോഗ ദര്ശനത്തിന്റെ താത്വിക പശ്ചാത്തലം. പലപ്പോഴും പാതഞ്ജലയോഗ ദര്ശനത്തെ സേശ്വര സാംഖ്യം എന്നു വിളിക്കാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് യോഗ ദര്ശനത്തെ ആഴത്തിലറിയാന് സാംഖ്യം പഠിക്കേണ്ടിവരും. സാംഖ്യമെന്നതിന് ജ്ഞാനമെന്നര്ഥമുണ്ട്....
കാലും (പാദം) കയ്യും ( ഹസ്തം) ചേരുന്നതു കൊണ്ടാണ് ഈ പേരു വന്നത്. ചലനത്തെ, അധ്വാനത്തെ സഹായിക്കുന്ന രണ്ടു പ്രധാന കര്മേന്ദ്രിയങ്ങളാണ് കാലും കയ്യും. അവയുടെ സ്വാധീനവും...
ഇരുപത് യോഗ ഉപനിഷത്തുകളില് പെടുന്നതാണ് അദ്വയ താരകോപനിഷത്ത്. ഇതില് ഗദ്യവും പദ്യവുമായി 19 മന്ത്രങ്ങളാണുള്ളത്. ശുക്ലയജുര്വേദത്തിലാണ് ഇത് ചേര്ത്തിരിക്കുന്നത്. ആദ്യം അധികാരിയെ (പഠിക്കാനുള്ള അര്ഹതയെ) പറയുന്നു. 'ശമാദി...
രാമായണത്തില് സീത ഹനുമാന് പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്ന അടയാളവാക്യം കാക്കയുടെ ഒരു കണ്ണ് നഷ്ടപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഉണക്കാനിട്ട സാധനങ്ങള് കൊത്തിത്തിന്നുന്ന കാക്കയുടെ സ്വഭാവം അന്നും ഇന്നും ഒന്നുതന്നെ. ശ്രാദ്ധത്തിന് ഇടുന്ന...
ഇരുപത് യോഗ ഉപനിഷത്തുകള് ഉണ്ട്. യോഗ വിഷയങ്ങള് വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ഉപനിഷത്തുകള് എന്ന നിലയിലാണ് ഈ പേരു കിട്ടിയത്. അവയിലൊന്നാണ് ക്ഷുരികോപനിഷത്ത്. 24 ശ്ലോകങ്ങളേ ഈ ഉപനിഷത്തിലുള്ളൂ....
മണ്ഡൂകമെന്നാല് തവള. ഇവയ്ക്ക് ഇരുത്തിയ സ്ഥലത്തിരിക്കാത്ത പ്രകൃതമാണ്. പക്ഷെ പ്രകൃതിയെ അതിന്റെ താളത്തില് നിറുത്താന് നിസ്സാരന്മാരാണെന്നു വിചാരിക്കപ്പെടുന്ന ജന്തുക്കളും ആവശ്യമാണ്. മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടല് കൊണ്ട് ഇവയുടെ എണ്ണം...
അത്യന്തം പ്രായോഗികമായ ഒരു ഹഠയോഗ ഗ്രന്ഥമാണ് ഘേരണ്ഡ സംഹിത. ഒരിക്കല് ചണ്ഡകപാലിയെന്ന യോഗശാസ്ത്ര ജിജ്ഞാസുവായ രാജാവ് ഘേരണ്ഡനെന്ന മുനിയുടെ ആശ്രമത്തില് ചെന്ന് 'ഘടസ്ഥ യോഗ'ത്തെപ്പറ്റി ചോദിച്ചു ഘടമെന്നാല്...
