സംഘസ്വയംസേവകന്റെ ചിന്തയിലും വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും സംഘസംസ്കാരം പ്രതിഫലിക്കണമെന്ന് സംഘം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതായത്, ഏതെങ്കിലും ബാഹ്യചിഹ്നങ്ങളിലൂടെയല്ല, സ്വയംസേവകന്റെ ചിന്തയിലൂടെയും വാക്കിലൂടെയും പ്രവൃത്തിയിലൂടെയുമാണ് അയാളുടെ സ്വയംസേവകത്വം അഭിവ്യക്തമാവേണ്ടത് എന്നര്ത്ഥം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ മൂന്നു കാര്യങ്ങളിലും സ്വയംസേവകന് അത്യന്തം ജാഗരൂകത പുലര്ത്തേണ്ടതുണ്ട്.
1948ല് ഭാരത സര്ക്കാര് സംഘത്തിനുമേല് നിരോധനം ഏര്പ്പെടുത്തിയ സാഹചര്യത്തില് പരംപൂജനീയ ശ്രീ ഗുരുജി സംഘത്തെ പിരിച്ചുവിട്ടതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതിനുശേഷം, നിരോധനം നീക്കുവാനായി അദ്ദേഹം സര്ക്കാരുമായി കത്തിടപാടുകള് നടത്തി. സംഘത്തെ പിരിച്ചുവിട്ട സാഹചര്യത്തില്, ശ്രീ ഗുരുജിക്ക്, സാങ്കേതികമായി പറഞ്ഞാല് സഹപ്രവര്ത്തകരായി ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല! ഈ സാഹചര്യത്തില്, സര്ക്കാരിന് കത്തെഴുതുമ്പോള്ആദ്യത്തെ വാചകം എഴുതിയത് ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: ‘I and my former co-workers’ ‘ഞാനും എന്റെ മുന് സഹപ്രവര്ത്തകരും.’ അതായത്, അവര് സംഘത്തിലെ തന്റെ സഹപ്രവര്ത്തകരാണ്, തന്റെ പ്രവര്ത്തകരല്ല! വാക്കുകള് ഉപയോഗിക്കുന്നതില് ശ്രീ ഗുരുജി എത്രമാത്രം സൂക്ഷ്മത പാലിച്ചിരുന്നു എന്ന് ഇതില് നിന്ന് വ്യക്തമാണ്; സ്വയംസേവകര്ക്ക് ഒരു പാഠവും!






















