സംസ്കൃതിയുടെയും ആത്മീയ ചിന്തയുടെയും അനശ്വരമായ പ്രതീകമാണ് വാൽമീകി മഹർഷി രചിച്ച രാമായണം. കേവലം ഒരു രാജവംശത്തിന്റെ കഥയോ ഭൂതകാലത്തെ യുദ്ധവിവരണമോ മാത്രമല്ല ഈ മഹാകാവ്യം. കാലത്തെ അതിജീവിച്ച്, തലമുറകളിൽ നിന്ന് തലമുറകളിലേക്ക് പകർന്നുനൽകപ്പെടുന്ന രാമായണം, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ധർമ്മസങ്കടങ്ങൾക്കും ആത്മീയ അന്വേഷണങ്ങൾക്കും ഉത്തരം നൽകുന്ന ഒരു സമഗ്ര ജീവിതദർശനമാണ്.
”രാമായണം ആർക്ക് വേണ്ടി, എന്തിനു വേണ്ടി?” എന്ന ചോദ്യത്തിന്, അത് മനുഷ്യനായി ജനിച്ച ഏവർക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണെന്നും, ജീവിതത്തിന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യവും ധർമ്മവും എന്തെന്ന് കാട്ടിത്തരുന്നതിന് വേണ്ടിയുള്ളതാണെന്നുമാണ് ഉത്തരം. വ്യക്തിജീവിതം മുതൽ ആഗോള സമൂഹം വരെയുള്ള പ്രപഞ്ചചലനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാൻ പോന്ന ആഴമേറിയ തത്ത്വങ്ങളാണ് ഈ ഇതിഹാസത്തിൽ അന്തർലീനമായിരിക്കുന്നത്.
ആധ്യാത്മികവും താത്വികവുമായ തലം ആധ്യാത്മികമായി നോക്കുമ്പോൾ രാമായണം ജീവാത്മാവിന്റെയും പരമാത്മാവിന്റെയും സമാഗമത്തിന്റെ കഥയാണ്. ലൗകിക മോഹങ്ങളാകുന്ന ലങ്കയിൽ അകപ്പെട്ടുപോയ ജീവാത്മാവായ സീതയെ, പരമാത്മാവായ ശ്രീരാമൻ ഭക്തിയും ജ്ഞാനവുമാകുന്ന വാനരപ്പടയുടെ സഹായത്തോടെ വീണ്ടെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് രാമായണത്തിലെ ആധ്യാത്മിക തത്ത്വം. താത്വികമായി ഇത് പ്രപഞ്ചത്തിലെ നന്മയും തിന്മയും തമ്മിലുള്ള നിരന്തരമായ പോരാട്ടത്തെ ദൃശ്യവൽക്കരിക്കുന്നു. ഭൗതിക സുഖങ്ങളിലും അഹങ്കാരത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ ജീവിതം എത്ര ശക്തമായാലും, അത് ആത്യന്തികമായി തകരുമെന്നും ധർമ്മത്തിലും സത്യത്തിലും ഊന്നിയ ജീവിതമേ വിജയിക്കൂ എന്നും രാമായണം അടിവരയിടുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് തന്നെ ധർമ്മത്തിലാണെന്ന സനാതന സത്യമാണ് ഇതിലെ ഓരോ വരിയും പകരുന്നത്.
കഥാപാത്രങ്ങളുടെ പ്രതീകാത്മകത രാമായണത്തിലെ ഓരോ കഥാപാത്രവും മനുഷ്യരിലെ വിവിധ മനോഭാവങ്ങളെയും ആത്മീയ തത്ത്വങ്ങളെയും പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നവരാണ്.
ശ്രീരാമൻ: ആദർശത്തിന്റെ, പരമമായ സത്യത്തിന്റെ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് (വിഗ്രഹവാൻ ധർമ്മഃ).
സീത: ത്യാഗത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും ജീവാത്മാവിന്റെയും പ്രതീകം.
ലക്ഷ്മണൻ: ഏകാഗ്രതയുടെയും നിഷ്കാമമായ സേവനത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഹനുമാൻ: ബുദ്ധി, ബലം, ഭക്തി എന്നിവയുടെ പൂർണ്ണതയാണ്; ഗുരു സങ്കൽപ്പമാണ് ഹനുമാൻ.
രാവണൻ: മനുഷ്യനെ അധപതിപ്പിക്കുന്ന അഹങ്കാരം, കാമം, ക്രോധം തുടങ്ങിയ ഷഡ്രിപുക്കളുടെ (ആറു ശത്രുക്കളുടെ) ഒത്തുചേരലാണ് പത്തുതലയുള്ള രാവണൻ.
വിഭീഷണൻ: തെറ്റായ വഴിയിൽ നിന്ന് മാറി നടക്കാനുള്ള വിവേക ബുദ്ധിയുടെ പ്രതീകമാണ്.
ഈ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെ മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ രാവണനെ നിഗ്രഹിച്ച്, രാമതത്വത്തിലേക്ക് ഉയരേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് കാവ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
സാമൂഹ്യ, കുടുംബ, സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം ഒരു സമൂഹത്തിന്റെയും കുടുംബത്തിന്റെയും നിലനിൽപ്പിന് ആവശ്യമായ അടിത്തറ എന്താണെന്ന് രാമായണം കൃത്യമായി കാട്ടിത്തരുന്നു. പരസ്പര സ്നേഹവും ത്യാഗവും നിറഞ്ഞ ഒരു കുടുംബ പശ്ചാത്തലമാണ് രാമായണത്തിന്റെ കാതൽ. മാതൃകാപരമായ ഭർതൃ-ഭാര്യാ ബന്ധം, സഹോദരസ്നേഹം (രാമ-ലക്ഷ്മണ-ഭരതന്മാർ), പിതൃഭക്തി എന്നിവയിലൂടെ കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ പവിത്രത കാവ്യം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നു.
സാമൂഹിക തലത്തിൽ, പ്രജകളുടെ ക്ഷേമത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്ന ‘രാമരാജ്യം’ എന്ന സങ്കൽപ്പം ഇന്നും സുഭരണത്തിന്റെ ആഗോള മാതൃകയാണ്. ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ മൂല്യങ്ങളായ അതിഥിസൽക്കാരം, വാഗ്ദാനപാലനം, ശരണാഗതരക്ഷ എന്നിവയെല്ലാം രാമായണം സമൂഹത്തിന് പകർന്നുനൽകിയ സാംസ്കാരിക ദായങ്ങളാണ്. കല, സാഹിത്യം, ആചാരങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ നമ്മുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ ഈ മഹാകാവ്യം നിരന്തരം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
കാലിക പ്രസക്തിയും ആവശ്യകതയും ധാർമ്മിക മൂല്യച്യുതിയും സ്വാർത്ഥതയും വിദ്വേഷവും നിറഞ്ഞ ആധുനിക ലോകത്ത് രാമായണത്തിന്റെ പ്രസക്തി പതിന്മടങ്ങ് വർദ്ധിക്കുകയാണ്. ഭൗതിക നേട്ടങ്ങൾക്കായി മനുഷ്യൻ ബന്ധങ്ങളെയും മൂല്യങ്ങളെയും ബലി കഴിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ, ത്യാഗത്തിന്റെയും സഹിഷ്ണുതയുടെയും പാഠങ്ങൾ രാമായണം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അധികാര മോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ ജ്യേഷ്ഠന് വേണ്ടി രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച ഭരതനും, ജ്യേഷ്ഠന് കൂട്ടിരിക്കാൻ കൊട്ടാരസുഖങ്ങൾ വെടിഞ്ഞ ലക്ഷ്മണനും ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്ക് വലിയൊരു സന്ദേശമാണ് നൽകുന്നത്. മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങളും ആകുലതകളും നിറഞ്ഞ ആധുനിക മനുഷ്യന് ശാന്തിയും ആത്മധൈര്യവും നൽകാൻ രാമായണ വായനയ്ക്ക് സാധിക്കും. വഴിതെറ്റിപ്പോകുന്ന മാനവരാശിക്ക് നേർവഴി കാട്ടുന്ന വെളിച്ചമായി, മാനവികതയുടെ ഉത്കൃഷ്ട ഗ്രന്ഥമായി രാമായണം ഇന്നും, എപ്പൊഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
രാമായണം എന്നത് കേവലം വായിച്ചു തീർക്കേണ്ട ഒരു പുരാവൃത്തമല്ല, മറിച്ച് ഹൃദയത്തിൽ തൊട്ടറിഞ്ഞ് ജീവിതത്തിൽ പകർത്തേണ്ട ഒരു ജീവനകലയാണ്. കാലത്തിന്റെ മഹാപ്രവാഹത്തിൽ എത്രയോ സാമ്രാജ്യങ്ങളും ഭരണക്രമങ്ങളും തകർന്നടിഞ്ഞിട്ടും, രാമായണത്തിന്റെ സന്ദേശം ഇന്നും ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്നത് അത് മനുഷ്യന്റെ ആത്മവിശുദ്ധീകരണത്തെ ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ്. നന്മയും തിന്മയും തമ്മിലുള്ള ആന്തരികമായ പോരാട്ടങ്ങളിൽ പതറിപ്പോകാതെ, ധർമ്മത്തിന്റെ പക്ഷത്ത് ഉറച്ചുനിൽക്കാനുള്ള ആത്മധൈര്യമാണ് രാമായണം ഒടുവിൽ വായനക്കാരന് സമ്മാനിക്കുന്നത്. ഭൗതികമായ നേട്ടങ്ങൾക്കപ്പുറം സദ്ഗുണ സമ്പന്നമായ ഒരു വ്യക്തിത്വവും, പരസ്പര ബഹുമാനത്തിലധിഷ്ഠിതമായ ഒരു കുടുംബ വ്യവസ്ഥിതിയും, ശാന്തി നിറഞ്ഞ ഒരു സമൂഹവുമാണ് മനുഷ്യരാശിയുടെ യഥാർത്ഥ ഐശ്വര്യമെന്ന് ഈ കാവ്യം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. വഴിവിളക്കുകൾ മങ്ങുന്ന ആധുനിക യുഗത്തിൽ, മൂല്യങ്ങളുടെ നേർരേഖയായി, മാനവികതയുടെ ഉത്കൃഷ്ട സന്ദേശമായി രാമായണം നമ്മുടെ പാതകളെ എന്നും പ്രകാശിപ്പിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കട്ടെ.






















