No products in the cart.
Add Kesari Weekly as a preferred source on Google
വന്ദേമാതരത്തിന്റെ മാറ്റൊലികള്
ഭാരതത്തിന്റെ ദേശീയഗീതമായ ‘വന്ദേമാതരം’ ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിന്റെയും പൈതൃകത്തിന്റെയും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പ്രതീകമാണ്. ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചാറ്റര്ജി രചിച്ച ഈ ഗാനം രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തില് പ്രചോദനകരമായ പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭാരതത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തില് ദേശീയ ഗാനം, ദേശീയ പതാക, ദേശീയ പുഷ്പം എന്നിവ പോലെ രാഷ്ട്രാഭിമാനത്തിന്റെയും ഐക്യദാര്ഢ്യത്തിന്റെയും മറ്റൊരു പ്രതീകമാണ് ‘വന്ദേമാതരം.’ ഭാരതത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്തെ മഹത്തായ ഒരു ഉണര്ത്തുപാട്ടായിരുന്നു അത്.
ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചാറ്റര്ജി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചതോപാധ്യായ ഒരു പ്രശസ്ത ബംഗാളി നോവലിസ്റ്റും കവിയും ഉപന്യാസകാരനും പത്രപ്രവര്ത്തകനുമായിരുന്നു. ‘ആനന്ദമഠം’ എന്ന നോവലും ഭാരതത്തിന്റെ ദേശീയ ഗീതമായ ‘വന്ദേമാതരവും’ അദ്ദേഹത്തെ ലോകപ്രശസ്തനാക്കി. ബംഗാള് പ്രസിഡന്സിയിലെ നോര്ത്ത് 24 പര്ഗാനാസ് ജില്ലയിലെ കാന്തല്പാറ ഗ്രാമത്തില് 1838ല് ജനിച്ച ബങ്കിം ചന്ദ്ര ആധുനിക ബംഗാളി സാഹിത്യത്തിന്റെ തുടക്കക്കാരനും ഭാരത സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ പ്രചോദകനുമായിരുന്നു.
സര്ക്കാര് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന യാദവ് ചന്ദ്ര ചതോപാധ്യായയുടെയും ദുര്ഗാദേബിയുടെയും മകനായി ഒരു ബ്രാഹ്മണ കുടുംബത്തിലാണ് ബങ്കിം ചന്ദ്ര ജനിച്ചത്. മൂന്ന് സഹോദരന്മാരില് ഇളയവനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സഹോദരന്മാരില് ഒരാളായ സഞ്ജിബ് ചന്ദ്ര ചതോപാധ്യായയും ഒരു നോവലിസ്റ്റായിരുന്നു. ഹൂഗ്ലി മൊഹ്സിന് കോളേജില് നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ ബങ്കിം ചന്ദ്ര പിന്നീട് പ്രസിഡന്സി കോളേജില് ചേര്ന്നു. 1857-ല് കലയില് ബിരുദവും നേടി. പിന്നീട് 1869-ല് നിയമബിരുദം നേടി. നോവലുകള്, ഉപന്യാസങ്ങള്, ആക്ഷേപഹാസ്യങ്ങള്, കവിതകള് എന്നിവയുള്പ്പെടെ ഒന്നിലധികം വിഭാഗങ്ങളിലായി ബങ്കിം ചന്ദ്രയുടെ സാഹിത്യജീവിതം വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. നോവലിനെ ഭാരതത്തിലെ ഒരു പ്രധാന സാഹിത്യ വിഭാഗമാക്കി മാറ്റുകയും ഭാരതീയര്ക്കിടയില് ദേശീയ സ്വത്വബോധം പുനഃപ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തതിന്റെ ബഹുമതിയും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. തന്റെ കൃതികളില് ദേശസ്നേഹം, സാമൂഹിക പരിഷ്കരണം, സാംസ്കാരിക അഭിമാനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങള് ബങ്കിം ചന്ദ്ര ഉയര്ത്തിക്കാട്ടി. കാവ്യാത്മകവും ശക്തവുമായ ബംഗാളി ഗദ്യത്തിന്റെ ഒരു സാഹിത്യരൂപം അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികള് സാമൂഹിക വിവേചനങ്ങളെ വിമര്ശിക്കുകയും സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങള്ക്ക് വേണ്ടി വാദിക്കുകയും മതയാഥാസ്ഥിതികതയെ വെല്ലുവിളിക്കുകയും ചെയ്തു. അവ ഭാരതീയരില് ദേശീയ അഭിമാനവും സാംസ്കാരിക അഭിമാനവും ആത്മവിശ്വാസവും ഉളവാക്കുന്നതില് വലിയൊരു പ്രചോദനമായി പ്രവര്ത്തിച്ചു.
ADVERTISEMENT
ദുര്ഗേശനന്ദിനി(1865), കപാല് കുണ്ഡല (1866), വിശബൃക്ഷ (1873), ആനന്ദമഠം (1882), കൃഷ്ണകാന്തര് ഉയില് (1878) എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ കൃതികളാണ്. ബങ്കിം ചന്ദ്രയുടെ രചനകള് ഭാരതീയ സാഹിത്യത്തിന്റെയും ദേശീയതയുടെയും വളര്ച്ചയില് നിര്ണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തി.
1950 ജനുവരി 24 ന് ഭാരതത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി ‘വന്ദേമാതരം’ ഭാരതത്തിന്റെ ദേശീയഗീതമായി അംഗീകരിച്ചു. ഭാരതത്തിന്റെ ആദ്യ രാഷ്ട്രപതി ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് വന്ദേമാതരത്തെ ദേശീയ ഗാനമായ ‘ജനഗണമന’ക്ക് തുല്യമായി ആദരിക്കണമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ‘ജനഗണമന’ ദേശീയഗാനമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടപ്പോള്, ‘വന്ദേമാതരം’ ദേശസ്നേഹത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും ആദരണീയ ഗീതമായി വിളങ്ങുന്നു. കേവലം ഒരു ഗാനം മാത്രമല്ല; ഇത് ദേശസ്നേഹത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും ഭാരതീയരുടെ മാതൃരാജ്യവുമായുള്ള ശക്തമായ വൈകാരിക ബന്ധത്തിന്റെയും ശക്തമായ പ്രകടനമാണ്.
1876-ല് ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചതോപാധ്യായ എഴുതിയ ‘വന്ദേമാതരം’, 1882-ല് പുറത്തിറങ്ങിയ ചതോപാധ്യായയുടെ ‘ആനന്ദമഠം’എന്ന ബംഗാളി നോവലില് ഉള്പ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തില് നടന്ന സന്ന്യാസി കലാപത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ നോവല് ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയല് ശക്തിക്കെതിരായ ഭാരതത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികളുടെ ശ്രമങ്ങളെ ചിത്രീകരിച്ചത്. ഈ ഗാനത്തിന്റെ വരികള് മാതൃരാജ്യത്തിന് ആദരമര്പ്പിക്കുന്നു, ഭാരതാംബയെ ഒരു സ്വര്ഗീയ മാതാവായി ചിത്രീകരിക്കുകയും അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തെയും ശക്തിയെയും മഹിമയെയും വാഴ്ത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. വന്ദേമാതരത്തിലെ വാക്കുകള് രാജ്യസ്നേഹത്തിന്റെയും രാജ്യത്തോടുള്ള ആദരവിന്റെയും ശക്തമായ ബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇത് ഭാരത സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഒരു അടയാളമായി ഇന്നും വര്ത്തിക്കുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ പോര്മുഖങ്ങളില് ‘വന്ദേമാതരം’ അനിവാര്യമായ മന്ത്രധ്വനിയായിരുന്നു. രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗൂര് 1886-ല് ഇന്ത്യന് നാഷണല് കോണ്ഗ്രസ്സിന്റെ യോഗത്തില് ഇത് ആദ്യമായി പാടുകയും അതുവഴി ഈ ഗാനം ജനപ്രീതി നേടുകയും ചെയ്തു.
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തില് സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ കാലത്ത് ‘വന്ദേമാതരം’ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്പത്തിക നയത്തിനെതിരായ ചെറുത്തുനില്പ്പിന്റെ ഒരു പ്രധാന പ്രതീകമായി മാറി. ബംഗാള് വിഭജിക്കാനുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് തീരുമാനത്തോടുള്ള പ്രതിഷേധമായി 1905 ല് ആരംഭിച്ച സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമായിരുന്നു സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനം. ബ്രിട്ടീഷ് വസ്തുക്കള് ബഹിഷ്കരിക്കാനും പകരം ഭാരതീയ ഉല്പ്പന്നങ്ങള് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഈ പ്രസ്ഥാനം ഭാരതീയരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയെ തളര്ത്താനും ദേശീയ അഭിമാനബോധം വളര്ത്താനും ഇത് മൂലം സാധിച്ചു. ഭാരത നിര്മ്മിത വസ്തുക്കള് മാത്രം ഉപയോഗിച്ചും പ്രതിഷേധങ്ങള് സംഘടിപ്പിച്ചും സ്വാശ്രയത്വമെന്ന ആശയം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചും രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ഒട്ടേറെ ആളുകള് ഇതില് പങ്കെടുത്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെ ഭാരതീയരെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നതില് സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനം പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുകയും ഭാവിയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങള്ക്ക് അത് അടിത്തറ പാകുകയും ചെയ്തു. വിമോചന പോരാളികളും പ്രവര്ത്തകരും ഒരുപോലെ ആലപിച്ച ഈ ഗാനം അനീതിക്കെതിരെ പ്രചോദനവും ശക്തിയും നല്കി. ബാലഗംഗാധര തിലക്, ലാലാ ലജ്പത് റായ്, അരവിന്ദ ഘോഷ് തുടങ്ങിയ നേതാക്കള് ‘വന്ദേമാതരം’ ഒരു ഏകീകൃത മുദ്രാവാക്യമായി പ്രയോഗിച്ചു. അത് ഭാരതത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ആത്മാവുമായി പെട്ടെന്ന് തന്നെ ഇഴുകിച്ചേര്ന്നു. ജനക്കൂട്ടത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കാനുള്ള അതിന്റെ കഴിവ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു ബ്രിട്ടീഷുകാര് ഈ ഗാനത്തെ അടിച്ചമര്ത്താന് ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ അവരുടെ ശ്രമങ്ങള് അതിന്റെ ജനപ്രീതി കൂടുതല് കൂടുതല് വര്ദ്ധിക്കാന് ഇടവരുത്തി.
വ്യാപകമായ ജനസ്വീകാര്യത ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും ‘വന്ദേമാതരം’ വിവാദാതീതമായിരുന്നില്ല. ചില മുസ്ലീം ഗ്രൂപ്പുകള് ഗാനം ഭാരതത്തെ ഒരു ദേവതയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നതില് അസ്വസ്ഥത പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഇത് ഇസ്ലാമിക തത്വങ്ങള്ക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യന് നാഷണല് കോണ്ഗ്രസ്സിലും മറ്റ് രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിലും ഗാനം പരിപാടികളില് ഉള്പ്പെടുത്തുന്നത് സംബന്ധിച്ച് വാദപ്രതിവാദങ്ങള്ക്ക് വഴിവെച്ചു. ഈ ആശങ്കകള് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി, 1937-ല് കോണ്ഗ്രസ് വര്ക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി ‘വന്ദേമാതര’ത്തിലെ ആദ്യത്തെ രണ്ട് ഖണ്ഡങ്ങള് മാത്രമേ ദേശീയ ഗീതമായി അംഗീകരിക്കാവൂ എന്ന് നിര്ദ്ദേശിച്ചു.
ഭാരതത്തെ മാതൃരൂപമായി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഈ ഗാനം ഭാരതീയരുടെ മാതൃരാജ്യത്തോടുള്ള ശക്തമായ സാംസ്കാരികവും ആത്മീയവുമായ അടുപ്പത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. സ്നേഹമയിയും സംരക്ഷകയുമായ അമ്മയായി രാഷ്ട്രത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഈ ഗാനം ജനങ്ങളില് ശക്തമായ വൈകാരിക പ്രതികരണങ്ങള് ഉളവാക്കുകയും ദേശീയ സ്വത്വബോധം വളര്ത്തുകയും ചെയ്തു. ഭാരതത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം സുരക്ഷിതമാക്കാന് എണ്ണമറ്റ സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികള് നടത്തിയ വെല്ലുവിളികളുടെയും ത്യാഗങ്ങളുടെയും ഓര്മ്മപ്പെടുത്തലായി ഈ ഗാനം വര്ത്തിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്കും സമൃദ്ധിക്കും ആവശ്യമായ പ്രവര്ത്തനങ്ങള്ക്ക് വന്ദേമാതരഗീതം നവോന്മേഷം പകരുന്നു.
ദേശീയ ഗാനമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ‘വന്ദേമാതര’ ത്തിന്റെ ആദ്യ രണ്ട് ഖണ്ഡങ്ങള് സംസ്കൃതത്തില് എഴുതിയിരിക്കുന്നു. ഇതില് മാതൃരാജ്യത്തിന്റെ മഹത്വവും മഹനീയതയും എടുത്തുകാട്ടുന്നു. ഭാരതത്തിന്റെ അതിമനോഹരമായ ഭൂപ്രകൃതിയേയും നദികളെയും പര്വ്വതങ്ങളെയും പുകഴ്ത്തുന്ന വരികള് രാജ്യത്തെ ശക്തിയുടെയും പ്രചോദനത്തിന്റെയും ഉറവിടമായി വാഴ്ത്തുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യവും വൈവിധ്യവും ഒപ്പിയെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗാനത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം. ഒരു ദൈവിക വ്യക്തിത്വമായി മാതൃരാജ്യത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്ന ഈ ഗാനം ദേശീയ സ്വത്വത്തിന്റെയും അഭിമാനത്തിന്റെയും ശക്തമായ പ്രതീകമായ ‘ഭാരത മാതാ’ എന്ന ആശയവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നു.
‘വന്ദേമാതരം’ എന്ന പദത്തിന്റെ ആവര്ത്തനം, രാജ്യസേവനത്തിനായി സ്വയം സമര്പ്പിക്കാനുള്ള ആഹ്വാനമായി വര്ത്തിക്കുന്നു. അത് നിസ്വാര്ത്ഥത, പ്രതിബദ്ധത, രാജ്യസ്നേഹം എന്നീ ഗുണങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. സ്വാര്ത്ഥ താല്പ്പര്യങ്ങള് മാറ്റിവെച്ച് രാജ്യത്തിന്റെ മഹത്തായ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവര്ത്തിക്കാന് ഇത് ആളുകളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. വന്ദേമാതരം കേവലം ഒരു ഗാനമല്ല, മറിച്ച് രാഷ്ട്രത്തോടുള്ള പൗരന്മാരുടെ പ്രതിബദ്ധതയെ ഓര്മ്മിപ്പിക്കുകയും സ്വാതന്ത്ര്യം, നീതി, സമത്വം എന്നീതത്വങ്ങള് സംരക്ഷിക്കാന് അവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആത്മീയവും ധാര്മ്മികവുമായ ഒരു വഴികാട്ടിയാണ്.
ഭാരത സംസ്കാരത്തിലും ദേശീയ ചരിത്രത്തിലും ‘വന്ദേമാതരം’ ഒരു സുപ്രധാന സ്ഥാനം നിലനിര്ത്തുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യദിനം, റിപ്പബ്ലിക്ദിന ആഘോഷങ്ങള്, സര്ക്കാര് പരിപാടികള്, സ്കൂള് അസംബ്ലികള്, പൊതുയോഗങ്ങള് എന്നിവയുള്പ്പെടെ നിരവധി ദേശീയ പരിപാടികളില് ഇത് ആലപിക്കുന്നു. ദേശീയ അഭിമാനത്തിന്റെയും ഐക്യദാര്ഢ്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമെന്ന നിലയില് അതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ദേശീയഗാനത്തോടൊപ്പം ഈ ഗീതം പതിവായി ആലപിക്കുന്നു. അതിന്റെ ശക്തമായ വരികളും സംഗീതവും ദേശസ്നേഹത്തിന്റെയും ആരാധനയുടെയും വികാരങ്ങള് ഉണര്ത്തുന്നു.
Latest
